Biểu đồ Tranh
Biểu đồ tranh sẽ dùng hình ảnh, tranh vẽ để biểu diễn số lượng các đại lượng tương ứng với nó.
Biểu đồ tranh có 2 cột:
- Cột tên đại lượng
- Cột tranh minh họa.
Nhìn vào biểu đồ tranh có thể suy ra được giá trị của đại lượng qua hình ảnh, tranh vẽ tương ứng.
Cách làm tổng quát:
- Bước 1: Đọc kĩ chú thích, phải biết 1 hình ứng với bao nhiêu đơn vị.
- Bước 2: Đếm số hình của từng đối tượng
- Bước 3: Đổi ra số lượng thật bằng công thức: Số lượng thật = số hình × giá trị của 1 hình
- Bước 4: Trả lời theo yêu cầu đề bài
- Hỏi nhiều nhất, ít nhất → so sánh các kết quả
- Hỏi hơn/ít hơn bao nhiêu → lấy số lớn trừ số bé
- Hỏi tất cả → cộng các số lại
Cần chú ý:
- Nếu có nửa hình thì chỉ lấy một nửa giá trị
- Không được chỉ đếm số hình mà quên đổi sang số thật
Ví dụ:
Biêu đồ dưới đây nói về số gạo gia đình nhà ông Nam đã thu hoạch trong ba năm: 2024, 2025 và 2026

Dựa vào biểu đồ hãy cho biết cả ba năm gia đình ông Nam đã thu hoạch được bao nhiêu tấn thóc? năm nào thu hoạch được nhiều nhất ? năm nào thu hoạch được ít nhất?
Lời giải:
Bước 1: Đọc kĩ chú thích, phải biết 1 hình ứng với bao nhiêu đơn vị.
Dựa vào biểu đồ ta thấy: hình 1 bao sẽ có khối lượng là 10 tạ gạo
Bước 2: Đếm số hình của từng đối tượng
- Năm 2024: có 5 bao gạo
- Năm 2025: có 3 bao gạo
- Năm 2026: có 7 bao gạo
Bước 3: đổi ra số lượng thật
- Số lượng gạo thu hoạch năm 2024 là: 5 x 10 = 50 (tạ)
- Số lượng gạo thu hoạch năm 2025 là: 3 x 10 = 30 (tạ)
- Số lượng gạo thu hoạch năm 2026 là: 7 x 10 = 70 (tạ)
Bước 4: Trả lời theo yêu cầu đề bài
Tổng số lượng gạo thu hoạch trong 3 năm là: 50 + 30 + 70 = 150 (tạ) = 15 (tấn).
Năm 2026 là thu hoạch nhiều nhất với 70 tạ gạo
Năm 2025 thu hoạch ít nhất với 30 tạ gạo
Biểu đồ Cột
Đây là loại biểu đồ có các cột đứng để biểu diễn số lượng các đại lượng có độ cao tương ứng với giá trị đại lượng đó.
Biểu đồ cột có 2 trục:
- Trục ghi tên đại lượng
- Trục ghi số lượng
Số ghi ở đinh mỗi cột thể hiện giá trị tại cột đó
Cột cao hơn biểu thị giá trị lớn hơn, cột thấp hơn biểu thị giá trị nhỏ hơn.
Cách làm tổng quát:
- Bước 1: Đọc tên biểu đồ, xem biểu đồ nói về cái gì.
- Bước 2: Đọc đơn vị trên trục số
- Ví dụ:
- mỗi vạch là 1 học sinh
- mỗi vạch là 5 kg
- mỗi vạch là 10 quyển sách
- Ví dụ:
- Bước 3: Đọc giá trị từng cột, xác định mỗi cột cao đến đâu, tương ứng số nào.
- Bước 4: Làm phép tính theo yêu cầu
- Nhiều nhất / ít nhất → tìm cột cao nhất / thấp nhất
- Hơn kém bao nhiêu → trừ
- Tất cả → cộng
- Trung bình → cộng rồi chia
Cần chú ý:
- Phải nhìn đúng vạch chia
- Không được đoán bằng mắt, phải đọc đúng số
- Nếu cột nằm giữa hai vạch thì đọc theo số liệu đề cho hoặc theo cách chia cụ thể của biểu đồ
Ví dụ:
Quan sát biểu đồ cột sau:

Cho biết số lượng học sinh lớp 4A thích chơi môn thể thao nào nhất?
Lời giải:
Bước 1: Đọc tên biểu đồ, xem biểu đồ nói về cái gì.
Biểu đồ thống kê số lượng học sinh lớp 4A thích các môn thể thao là: Bóng đá, cầu lông, nhảy dây và đá cầu
Bước 2: Đọc đơn vị trên trục số
Mỗi vạch trên trục số tương ứng với 2 học sinh, bắt đầu từ dưới lên là: 0, 2, 4, ..., 16
Bước 3: Đọc giá trị từng cột, xác định mỗi cột cao đến đâu, tương ứng số nào.
- Bóng bàn: đỉnh cột nằm chính giữa vạch 14 và 16 → có 15 học sinh.
- Cầu lông: đỉnh cột nằm trên vạch 12 → có 12 học sinh
- Nhảy dây: đỉnh cột nằm chính giữa vạch 12 và 14 → có 13 học sinh.
- Đá cầu: đỉnh cột nằm trên vạch 10 → có 10 học sinh
Bước 4: Làm phép tính theo yêu cầu
10 < 12 < 13 < 15, vậy số lượng học sinh lớp 4A thích chơi môn Bóng bàn nhiều nhất với 15 học sinh
Biểu đồ Quạt (tròn)
Biểu đồ quạt là hình tròn chia thành các miếng hình quạt.
Mỗi phần biểu thị một phần của toàn bộ.
Biểu đồ quạt thường dùng để chỉ:
- Tỉ lệ
- Phần trăm
- Cơ cấu
Cách làm tổng quát:
- Bước 1: Xác định toàn bộ là 100% (cả hình tròn luôn là 100%)
- Bước 2: xác định được đối tượng, đọc ghi chú của biểu đồ hoặc đề bài để biết rõ từng đối tượng tương ứng với từng phần hình quạt trong hình tròn, xem mỗi phần chiếm bao nhiêu phần trăm hoặc bao nhiêu phần của hình tròn.
- Bước 3: Tính toán các đại lượng
- Nếu đề cho tổng số lượng, đổi từ phần trăm sang số thực: Số lượng của một phần = tổng số × tỉ lệ phần đó
- Nếu tỉ lệ viết dưới dạng phần trăm thì: Số lượng = tổng số × số phần trăm : 100
- Bước 4: Trả lời câu hỏi
- Phần nào lớn nhất → phần có tỉ lệ lớn nhất
- Phần nào nhỏ nhất → phần có tỉ lệ nhỏ nhất
- Hỏi số lượng → lấy tổng số nhân với tỉ lệ
- Hỏi chênh lệch → lấy hai số trừ nhau
Ví dụ:
Cửa hàng thống kê số kem bán được trong một ngày, kết quả được thê hiện ở biểu đồ dưới đây

Mỗi loại kem trên bán được bao nhiêu que? Biết rằng ngày đó cửa hàng bán được 160 que kem.
Lời giải:
Bước 1 & 2: xác định số liệu của từng đối tượng chiếm bao nhiêu trong tổng 160 que kem (100%) của hình tròn.
- Kem đậu xanh: 15%
- Kem sô cô la: 35%
- Kêm ốc quế: 26,25%
- Kem sữa dừa: 23,75%
Bước 3: Tính toán các đại lượng
- Số kem đậu xanh bán được trong ngày là: 160 x 15 : 100 = 24 (que)
- Số kem sô cô la bán được trong ngày là: 160 x 35 : 100 = 56 (que)
- Số kem ốc quế bán được trong ngày là: 160 x 26,25 : 100 = 42 (que)
- Số kem sữa dừa bán được trong ngày là: 160 x 23,75 : 100 = 38 (que)
Bước 4: Trả lời câu hỏi
Số kem mỗi loại bán được trong ngày là:
- Đậu xanh: 24 que
- Sô cô la: 56 que
- Ốc quế: 42 que
- Sữa dừa: 38 que
EduLearn